Sạc xe điện qua đêm: Vì sao tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ?

Sạc xe điện qua đêm đang trở thành thói quen của nhiều gia đình. Đi làm về, cắm sạc để sáng hôm sau có xe đầy pin là lựa chọn tiện lợi, đặc biệt với người sử dụng xe điện hằng ngày.

Tâm lý phổ biến là xe chính hãng, pin chính hãng và bộ sạc chính hãng thì có thể yên tâm cắm sạc rồi đi ngủ. Thiết bị đạt yêu cầu kỹ thuật rõ ràng là yếu tố rất quan trọng để giảm rủi ro, nhưng không có thiết bị điện hay hệ thống pin nào có thể được xem là không bao giờ phát sinh hư hỏng hoặc bất thường.

Điểm đáng chú ý của việc sạc vào ban đêm chính là khả năng phát hiện sự cố. Khi mọi người đang ngủ, những dấu hiệu ban đầu như nhiệt độ bất thường, mùi khét, tiếng động lạ hoặc khói có thể không được nhận biết kịp thời.

Đến khi sự cố đủ lớn để đánh thức người trong nhà, đám cháy có thể đã phát triển và gây nguy hiểm không chỉ cho phương tiện mà còn cho người, tài sản và đường thoát nạn.

Sạc xe điện qua đêm nguy hiểm ở điểm nào?

Cục Cảnh sát PCCC & CNCH cho biết pin lithium-ion hiện là loại pin phổ biến trên xe điện. Quá trình sạc sử dụng bộ chuyển đổi để đưa năng lượng điện vào pin, và nguy cơ cháy nổ có thể liên quan đến chính hệ thống điện của xe cũng như quá trình sạc.

Một sự cố có thể bắt nguồn từ pin, bộ sạc, dây dẫn, đầu nối, ổ cắm hoặc hệ thống điện cung cấp cho khu vực sạc. Thiết bị hư hỏng, không tương thích, xuống cấp hoặc việc tự ý thay đổi kết cấu xe đều có thể làm tăng nguy cơ.

Vì vậy, vấn đề không đơn giản là “sạc bao nhiêu tiếng thì cháy”. Điều cần quan tâm là một hệ thống điện và pin đang hoạt động trong nhiều giờ nhưng không có người theo dõi để phát hiện những dấu hiệu bất thường.

Cục Cảnh sát PCCC & CNCH khuyến cáo trong quá trình sạc phải thường xuyên kiểm tra, ngừng sạc trước khi ra khỏi nhà hoặc đi ngủ và tuyệt đối không sạc qua đêm khi không có người lớn ở nhà.

Xe chính hãng có thể gặp sự cố khi đang sạc không?

Có. “Chính hãng” và “không bao giờ xảy ra sự cố” là hai khái niệm khác nhau.

Sử dụng đúng pin, đúng bộ sạc và thiết bị bảo đảm chất lượng là điều kiện quan trọng để giảm nguy cơ. Tuy nhiên, trong quá trình sử dụng lâu dài, pin và hệ thống điện vẫn chịu tác động của nhiệt, chu kỳ sạc-xả, môi trường, va đập và tình trạng của các linh kiện.

Cơ quan Phòng cháy Hoa Kỳ (USFA) cũng khuyến cáo phải tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất, sử dụng thiết bị sạc đạt chứng nhận phù hợp, bảo trì hệ thống và không tiếp tục sử dụng bộ sạc có dấu hiệu hư hỏng.

Do đó, sạc xe điện qua đêm chỉ vì tin rằng xe chính hãng thì hoàn toàn không cần giám sát là một tâm lý chủ quan cần thay đổi.

Vì sao cháy pin lithium-ion khó kiểm soát?

Pin lithium-ion lưu trữ một lượng năng lượng lớn trong một cấu trúc tương đối nhỏ. Khi cell pin bị hư hỏng nghiêm trọng bởi các yếu tố như nhiệt, điện hoặc tác động cơ học, có thể xảy ra hiện tượng mất ổn định nhiệt.

Khi phản ứng sinh nhiệt vượt quá khả năng tản nhiệt của cell, nhiệt độ có thể tiếp tục tăng và ảnh hưởng đến các cell lân cận. Quá trình này có khả năng dẫn đến cháy, giải phóng khí và làm sự cố phát triển phức tạp.

USFA đánh giá cháy liên quan đến pin lithium-ion đã trở thành một trong những loại sự cố khó xử lý đối với lực lượng chữa cháy trong những năm gần đây.

Điều này cũng giải thích vì sao phòng ngừa ngay từ quá trình sử dụng và sạc pin quan trọng hơn việc chờ đến khi đám cháy đã phát triển mới tìm cách xử lý.

Những dấu hiệu bất thường nào cần chú ý?

Pin hoặc thiết bị sạc có biểu hiện nóng bất thường, biến dạng, đổi màu, có mùi lạ, rò rỉ hoặc phát ra tiếng động bất thường đều là những dấu hiệu không nên bỏ qua. USFA khuyến cáo ngừng sử dụng pin lithium-ion khi xuất hiện những biểu hiện này.

Dây dẫn, phích cắm và ổ cắm cũng cần được kiểm tra. Một chiếc xe hoàn toàn bình thường nhưng sử dụng với ổ cắm hoặc đường dây không bảo đảm vẫn có thể tạo ra nguy cơ tại chính hệ thống cấp điện.

Đây là một lý do nữa khiến việc kiểm tra trong quá trình sạc có ý nghĩa thực tế.

Vì sao cháy xe điện ban đêm đặc biệt nguy hiểm?

Ban ngày, con người có nhiều khả năng nhận biết sớm một bất thường: mùi khét, tiếng động, nhiệt độ cao, khói hoặc một thiết bị hoạt động khác thường.

Ban đêm, điều kiện hoàn toàn khác.

Nếu sạc xe điện qua đêm trong lúc mọi người đang ngủ, khoảng thời gian từ khi xuất hiện dấu hiệu bất thường đến khi sự cố được phát hiện có thể kéo dài. Đến khi khói hoặc lửa đủ lớn để đánh thức người trong nhà, tình huống có thể đã nghiêm trọng hơn nhiều.

Nguy cơ càng đáng chú ý khi xe được bố trí tại tầng trệt, hành lang, cầu thang hoặc gần cửa ra vào. Một đám cháy tại đây không chỉ tạo nhiệt và khói mà còn có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến tuyến đường mà người trong nhà cần sử dụng để thoát ra ngoài.

Đó là lý do khu vực sạc không nên được bố trí tại vị trí che chắn hoặc ảnh hưởng đến lối thoát nạn. Học viện Cảnh sát PCCC cũng nhấn mạnh yêu cầu tách khu vực sạc khỏi lối ra thoát nạn và không sạc pin qua đêm.

Sạc xe điện thế nào để giảm nguy cơ cháy?

Điều đầu tiên là sử dụng pin và bộ sạc đúng chủng loại, tương thích với phương tiện và tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất. Không tự ý thay đổi kết cấu xe, can thiệp hệ thống pin hoặc sử dụng linh kiện không rõ nguồn gốc.

Trước và trong quá trình sạc, cần chú ý tình trạng pin, bộ sạc, dây dẫn, phích cắm và ổ điện. Nếu xuất hiện mùi khét, nhiệt độ bất thường, biến dạng hoặc các biểu hiện khác thường, cần ngừng sử dụng và kiểm tra nguyên nhân.

Không sạc xe điện qua đêm hoặc khi không có người kiểm tra, giám sát. Đây không chỉ là lời khuyên chung mà phù hợp với hướng dẫn được Cục Cảnh sát PCCC & CNCH công bố về an toàn phòng, chống cháy khi sạc xe điện.

Khu vực sạc cần thông thoáng, tránh vật liệu dễ cháy và không cản trở đường thoát nạn. Hệ thống điện cung cấp cho khu vực này cũng phải phù hợp với tải sử dụng, không đấu nối tạm bợ hoặc sử dụng thiết bị điện hư hỏng.

Khi xe điện có dấu hiệu bất thường lúc đang sạc

Nếu phát hiện pin hoặc bộ sạc có dấu hiệu bất thường, ưu tiên đầu tiên là không tiếp tục quá trình sạc như bình thường. Việc xử lý nguồn điện chỉ nên thực hiện khi có thể làm một cách an toàn.

Nếu đã xuất hiện cháy, cần nhanh chóng báo động cho những người xung quanh và ưu tiên thoát khỏi khu vực nguy hiểm. Gọi 114 để thông báo cho lực lượng Cảnh sát PCCC & CNCH và cung cấp rõ thông tin về phương tiện, vị trí cháy cũng như tình trạng hiện trường.

Không nên vì cố cứu chiếc xe hoặc tài sản mà tiếp cận một bộ pin đang cháy khi không bảo đảm an toàn.

Gia đình cũng nên chủ động trang bị phương tiện chữa cháy phù hợp và biết giới hạn sử dụng của phương tiện đó. Với các tình huống cháy ban đầu khác trong gia đình, có thể tham khảo thêm về bình chữa cháy đa năng LIDA LD3 để tìm hiểu giải pháp chữa cháy xách tay và phạm vi ứng dụng phù hợp.

Sạc xe điện qua đêm – điều quan trọng cần nhớ

Sạc xe điện qua đêm hấp dẫn bởi sự tiện lợi: cắm sạc trước khi ngủ và sáng hôm sau tiếp tục sử dụng. Nhưng chính khoảng thời gian mọi người đang ngủ lại làm giảm khả năng nhận biết và phản ứng với một bất thường trong quá trình sạc.

Xe chính hãng, pin chính hãng và bộ sạc chính hãng là những yếu tố quan trọng đối với an toàn. Nhưng chính hãng không đồng nghĩa với việc thiết bị không bao giờ xảy ra sự cố.

Đừng biến việc cắm sạc rồi đi ngủ thành một thói quen mặc định. Kiểm tra thiết bị, sạc đúng hướng dẫn, bố trí khu vực sạc an toàn và duy trì khả năng giám sát là những biện pháp trực tiếp để giảm nguy cơ.

Một thói quen tiện lợi không đáng để đánh đổi bằng sự an toàn của cả gia đình.

Nguồn tham khảo

Nguồn chính cho bài viết là hướng dẫn “An toàn phòng, chống cháy khi sạc xe điện” của Cục Cảnh sát PCCC & CNCH, công bố ngày 24/5/2024. Tài liệu xác nhận pin lithium-ion phổ biến trên xe điện và đưa ra các yêu cầu về bộ sạc, kiểm tra trong quá trình sạc, bảo dưỡng, khu vực sạc và sạc qua đêm.

Cục Cảnh sát PCCC & CNCH – An toàn phòng, chống cháy khi sạc xe điện

FAQ – Câu hỏi thường gặp

1. Có nên sạc xe điện qua đêm không?

Không nên. Cục Cảnh sát PCCC & CNCH hướng dẫn ngừng sạc trước khi đi ngủ và nêu rõ không sạc qua đêm. Quá trình sạc cần được kiểm tra để có thể phát hiện và xử lý khi xuất hiện bất thường.

2. Xe điện chính hãng có thể xảy ra cháy khi đang sạc không?

Thiết bị chính hãng và tương thích giúp giảm rủi ro nhưng không đồng nghĩa hệ thống không bao giờ có thể hư hỏng. Pin, bộ sạc, dây dẫn và hệ thống điện đều cần được kiểm tra, bảo dưỡng và sử dụng đúng hướng dẫn.

3. Dấu hiệu nào cho thấy pin lithium-ion có vấn đề?

Nóng bất thường, thay đổi hình dạng hoặc màu sắc, có mùi lạ, rò rỉ và phát ra tiếng động bất thường là những dấu hiệu cần chú ý. USFA khuyến cáo ngừng sử dụng pin lithium-ion khi xuất hiện các biểu hiện này.

4. Có nên đặt xe đang sạc gần cửa ra vào?

Không nên bố trí khu vực sạc ở vị trí ảnh hưởng hoặc che chắn đường thoát nạn. Khi xảy ra cháy, vị trí của phương tiện có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thoát ra ngoài của người trong nhà.

5. Sạc xe điện an toàn cần chú ý điều gì?

Sử dụng đúng pin và bộ sạc, tuân thủ hướng dẫn nhà sản xuất, kiểm tra thiết bị trước và trong khi sạc, không tự ý thay đổi hệ thống điện hoặc pin, bố trí khu vực sạc an toàn và không để quá trình sạc diễn ra không có người giám sát.

CTA

Những nguy cơ PCCC trong đời sống thường bắt đầu từ chính những thói quen chúng ta lặp lại mỗi ngày. PCCC Sao Thiên tiếp tục phân tích các tình huống thực tế để giúp người đọc nhận diện nguy cơ trước khi sự cố xảy ra.

Tìm hiểu thêm các kiến thức, tình huống và giải pháp an toàn tại Tin tức PCCC Sao Thiên.