Điện thoại đang sạc bốc cháy: Vì sao xảy ra và gia đình cần chuẩn bị gì?

Điện thoại đang sạc bốc cháy là tình huống hiếm gặp nhưng có thể diễn biến rất nhanh. Một thiết bị vốn nằm yên trên bàn có thể bắt đầu nóng bất thường, phồng pin, phát ra tiếng lạ, bốc khói và trong trường hợp nghiêm trọng có thể xảy ra cháy.

Vấn đề đáng quan tâm không chỉ nằm ở một chiếc điện thoại. Điện thoại, laptop, máy tính bảng, pin dự phòng, tai nghe không dây, đồng hồ thông minh và nhiều thiết bị khác đang đưa ngày càng nhiều pin lithium-ion vào chính không gian sinh hoạt của mỗi gia đình.

Vì vậy, an toàn không nên bắt đầu từ câu hỏi “Khi cháy tôi sẽ làm gì?”, mà nên bắt đầu sớm hơn: Vì sao pin có thể xảy ra sự cố, làm thế nào nhận biết dấu hiệu bất thường và trong nhà đã chuẩn bị gì nếu sự cố thực sự xảy ra?

Vì sao điện thoại đang sạc bốc cháy?

Pin lithium-ion được sử dụng rộng rãi vì có khả năng lưu trữ lượng năng lượng tương đối lớn trong kích thước nhỏ. Tuy nhiên, khi pin bị hư hỏng, quá nhiệt, sử dụng hoặc sạc không đúng điều kiện, nguy cơ xảy ra sự cố có thể tăng lên.

U.S. Fire Administration (USFA) lưu ý một số yếu tố liên quan đến sự cố pin lithium-ion như quá nhiệt, quá trình lão hóa qua các chu kỳ sạc – xả và hư hỏng cơ học. Khi pin chịu nhiệt độ cao hoặc bị hư hỏng, chất điện phân có thể giải phóng khí dễ cháy.

Một yếu tố khác nằm ở chính thiết bị sạc. Dây sạc, củ sạc không phù hợp hoặc sản phẩm không đáp ứng yêu cầu an toàn có thể làm tăng nguy cơ hư hỏng và quá nhiệt. Vì vậy, NFPA khuyến nghị sử dụng dây và bộ sạc đi kèm thiết bị hoặc được nhà sản xuất chấp thuận.

Điều quan trọng là không nên hiểu rằng cứ cắm sạc điện thoại là nguy hiểm. Hàng tỷ thiết bị sử dụng pin lithium-ion mỗi ngày. Nguy cơ cần được nhìn nhận ở các điều kiện bất thường, thiết bị hư hỏng và thói quen sử dụng không an toàn.

Thermal runaway – vì sao cháy pin lithium khác một vật đang cháy thông thường?

Một trong những hiện tượng quan trọng khi phân tích cháy pin lithium-ion là thermal runaway – mất kiểm soát nhiệt.

Khi một cell pin gặp sự cố nghiêm trọng, nhiệt độ có thể tăng nhanh và kích hoạt các phản ứng bên trong pin. Nhiệt tiếp tục được sinh ra, làm quá trình trở nên khó kiểm soát hơn và trong một số trường hợp dẫn đến giải phóng khí, cháy hoặc nổ.

USFA xác định thermal runaway là phản ứng dây chuyền của quá trình gia nhiệt mất kiểm soát và cũng lưu ý nguy cơ tái cháy ngay cả sau khi ngọn lửa đã được dập tắt.

Đây là lý do một sự cố bắt đầu từ một thiết bị rất nhỏ không nên được đánh giá chỉ bằng kích thước ngọn lửa đang nhìn thấy.

Dấu hiệu nào cảnh báo pin điện thoại đang gặp vấn đề?

Không phải mọi sự cố pin đều bắt đầu bằng ngọn lửa.

Trước đó, thiết bị có thể xuất hiện những biểu hiện bất thường. USFA và NFPA đều khuyến cáo ngừng sử dụng pin hoặc thiết bị nếu xuất hiện các dấu hiệu như nóng quá mức, thay đổi hình dạng hoặc phồng, rò rỉ, mùi bất thường, đổi màu hoặc phát ra tiếng lạ.

Nếu điện thoại hoặc pin đang sạc trở nên nóng bất thường, đó không phải là dấu hiệu nên bỏ qua.

Đặc biệt, khi pin đã phồng, biến dạng hoặc có dấu hiệu hư hỏng, không nên tiếp tục sử dụng chỉ vì thiết bị vẫn còn hoạt động.

Điện thoại bốc khói khi đang sạc có nguy hiểm không?

Có.

Khói hoặc khí thoát ra từ thiết bị dùng pin lithium-ion là một dấu hiệu bất thường nghiêm trọng. USFA liệt kê hiện tượng thoát khí nhìn thấy được, nhiệt độ tăng, pin phồng và tiếng nổ lách tách hoặc tiếng xì trong nhóm dấu hiệu liên quan đến pin hư hỏng hoặc thermal runaway.

Khi thiết bị đã xuất hiện khói, mục tiêu không còn là tiếp tục sử dụng hoặc kiểm tra xem điện thoại “còn chạy không”, mà phải ưu tiên an toàn cho con người và khu vực xung quanh.

Những thói quen sạc điện thoại nào nên thay đổi?

Phòng ngừa luôn dễ hơn xử lý một viên pin đã xảy ra sự cố.

NFPA khuyến nghị sạc thiết bị trên bề mặt cứng và phẳng, thay vì trên giường, gối hoặc sofa. Những bề mặt mềm có thể giữ nhiệt và hạn chế khả năng thoát nhiệt của thiết bị.

Nên sử dụng bộ sạc phù hợp theo hướng dẫn của nhà sản xuất, không tiếp tục sạc khi thiết bị hoặc pin đã có dấu hiệu hư hỏng và tránh đặt pin ở môi trường nhiệt độ cao.

Một nguyên tắc đơn giản khác là giữ khu vực sạc cách xa những vật liệu dễ bắt cháy. Nếu một sự cố nhỏ xảy ra trên mặt bàn trống, khả năng cháy lan sẽ khác rất nhiều so với khi thiết bị nằm giữa chăn, nệm, giấy hoặc nhiều vật dụng dễ cháy.

Vì sao một chiếc điện thoại đang sạc bốc cháy có thể trở thành đám cháy trong phòng?

Điện thoại là một vật nhỏ, nhưng môi trường xung quanh nó có thể chứa rất nhiều nhiên liệu cháy.

Trên một chiếc bàn có thể có giấy, sách, dây điện, đồ nhựa và thiết bị điện tử khác. Gần đó có thể là sofa, rèm cửa, thảm hoặc đồ gỗ.

Nếu nhiệt và ngọn lửa từ thiết bị làm các vật liệu bên cạnh bắt cháy, sự cố không còn giới hạn ở viên pin. Nó đã trở thành một đám cháy thông thường của các vật liệu trong căn phòng và có khả năng tiếp tục phát triển.

Đây cũng là lý do những phút đầu của một sự cố cháy có ý nghĩa lớn. Một đám cháy nhỏ có thể thành đám cháy lớn trước khi người trong nhà kịp tìm ra cách xử lý.

Ngôi nhà hiện đại có nhiều thiết bị hơn, phương án PCCC có theo kịp?

Hãy thử nhìn quanh một phòng khách hoặc phòng ngủ hiện nay.

Một người có thể đồng thời sở hữu điện thoại, laptop, tablet, tai nghe Bluetooth, đồng hồ thông minh và pin dự phòng. Một gia đình nhiều thành viên đồng nghĩa số lượng thiết bị và điểm sạc còn lớn hơn.

NFPA cũng liệt kê pin lithium-ion trong rất nhiều sản phẩm quen thuộc, từ smartphone, laptop, đồ chơi đến xe đạp và xe scooter điện.

Nhưng có một nghịch lý: thiết bị điện tử được mua thêm liên tục, trong khi phương tiện PCCC trong nhà đôi khi không thay đổi hoặc thậm chí chưa từng được chuẩn bị.

Đó mới là vấn đề cần nhìn rộng hơn từ một tình huống điện thoại đang sạc bốc cháy.

Gia đình nên chuẩn bị gì trước khi sự cố xảy ra?

PCCC trong gia đình không nên bắt đầu khi đã nhìn thấy ngọn lửa.

Trước hết, cần hình thành thói quen sạc và sử dụng thiết bị đúng hướng dẫn, kiểm tra những dấu hiệu bất thường của pin, không để thiết bị đang sạc giữa nhiều vật liệu dễ cháy và duy trì hệ thống cảnh báo cháy phù hợp trong nhà.

Bên cạnh phòng ngừa, gia đình cũng cần chủ động xem xét phương tiện chữa cháy phù hợp với các nhóm nguy cơ thực tế trong không gian sống, đặt ở vị trí dễ tiếp cận và biết cách sử dụng trước khi xảy ra tình huống khẩn cấp.

Điểm quan trọng không phải là sở hữu một chiếc bình rồi cất sâu trong kho. Trong tình huống bất ngờ, phương tiện chỉ thực sự hữu ích khi có sẵn, lấy được nhanh và người sử dụng biết nó dùng để làm gì.

Có thể tham khảo thêm bình chữa cháy đa năng LIDA LD3 tại website PCCC Sao Thiên để tìm hiểu đặc tính, phạm vi ứng dụng và thông số kỹ thuật của sản phẩm.

https://saothien.com/binh-chua-chay-da-nang-lida-ld3/

Đừng đợi đến lúc cháy mới nghĩ mình sẽ lấy gì để dập

Điện thoại đang sạc bốc cháy: Nguyên nhân và cách phòng ngừa không chỉ là câu chuyện của một chiếc điện thoại.

Đó là một ví dụ cho sự thay đổi của nguy cơ cháy trong chính ngôi nhà hiện đại: chúng ta đang sử dụng ngày càng nhiều thiết bị điện tử và pin lithium-ion, trong khi khả năng chuẩn bị cho tình huống bất thường đôi khi chưa theo kịp.

Sạc đúng cách, nhận biết sớm pin bất thường, hạn chế vật liệu dễ cháy quanh khu vực sạc và chuẩn bị phương tiện PCCC phù hợp là những lớp bảo vệ cần được hình thành trước khi có lửa.

Bởi khi sự cố đã xảy ra, thời gian để bắt đầu chuẩn bị gần như không còn.

Nguồn tham khảo

U.S. Fire Administration (USFA) cung cấp tài liệu chuyên môn về nguy cơ, dấu hiệu bất thường, thermal runaway và các nguyên tắc an toàn đối với thiết bị sử dụng pin lithium-ion.

Tham khảo: U.S. Fire Administration – Lithium-Ion Batteries. https://www.usfa.fema.gov/a-z/lithium-ion-batteries/

National Fire Protection Association (NFPA) cung cấp hướng dẫn về sử dụng, sạc và nhận biết các dấu hiệu bất thường của pin lithium-ion, bao gồm khuyến nghị về bộ sạc và vị trí sạc an toàn.

Tham khảo: NFPA – Lithium-Ion Battery Safety. https://content.nfpa.org/-/media/project/storefront/catalog/files/safety-tip-sheets/lithiumionbatterysafetytips.pdf

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao điện thoại đang sạc bốc cháy?

Sự cố có thể liên quan đến pin bị hư hỏng, quá nhiệt, lão hóa hoặc điều kiện sạc không phù hợp. Khi pin lithium-ion gặp sự cố nghiêm trọng, nhiệt có thể tăng nhanh và trong một số trường hợp dẫn tới thermal runaway, cháy hoặc các hiện tượng nguy hiểm khác.

2. Pin điện thoại phồng có tiếp tục sử dụng được không?

Không nên tiếp tục sử dụng một viên pin đã phồng hoặc biến dạng. Đây là một trong những dấu hiệu bất thường được các tổ chức an toàn khuyến cáo cần ngừng sử dụng và xử lý thiết bị theo hướng dẫn phù hợp.

3. Có nên sạc điện thoại trên giường hoặc sofa?

Không nên. NFPA khuyến nghị sạc trên bề mặt cứng, phẳng; giường, gối và sofa có thể giữ nhiệt và cản trở khả năng thoát nhiệt của thiết bị.

4. Điện thoại đang sạc bốc khói nhưng chưa có lửa có nguy hiểm không?

Có. Khói hoặc khí thoát ra, nhiệt độ tăng bất thường, pin phồng và tiếng xì hoặc lách tách đều là những dấu hiệu cần được xem nghiêm túc. Không nên tiếp tục sạc hoặc sử dụng thiết bị để chờ xem tình trạng có tự hết hay không.

5. Vì sao gia đình nên chuẩn bị phương tiện chữa cháy từ trước?

Khi sự cố bất ngờ xảy ra, việc bắt đầu tìm kiếm phương tiện hoặc tìm hiểu cách sử dụng sẽ làm mất thời gian. Chuẩn bị phương tiện PCCC phù hợp và biết cách sử dụng từ trước giúp gia đình chủ động hơn trước các nguy cơ cháy trong không gian sống.

PCCC Sao Thiên

Cuộc sống hiện đại mang thêm nhiều thiết bị điện và pin vào mỗi gia đình. Việc chuẩn bị an toàn cũng cần thay đổi tương ứng.

Tìm hiểu các kiến thức PCCC và giải pháp chữa cháy phù hợp tại PCCC Sao Thiên.