Cháy dầu ăn trong bếp công nghiệp dùng bình gì?
Cháy dầu ăn trong bếp công nghiệp dùng bình gì?
Cháy dầu ăn trong bếp công nghiệp dùng bình gì? Đây là câu hỏi rất quan trọng với nhà hàng, quán ăn, bếp ăn tập thể, căn tin, khách sạn và các khu bếp có sử dụng dầu mỡ thường xuyên.
Trong bếp công nghiệp, dầu ăn thường được đun ở nhiệt độ cao, sử dụng với khối lượng lớn và vận hành liên tục trong thời gian dài. Khi chảo dầu, nồi chiên hoặc bồn dầu bùng lửa, nhiều người dễ phản ứng theo bản năng: xách bình chữa cháy gần nhất ra xịt, dội nước vào dầu, đậy nắp hoặc phủ khăn ướt lên trên.
Nhưng cháy dầu ăn không giống những đám cháy thông thường. Nếu xử lý sai, đám cháy có thể bùng mạnh hơn, dầu cháy văng ra xung quanh hoặc ngọn lửa cháy lại sau khi tưởng đã tắt. Vì vậy, điều quan trọng không chỉ là “dập lửa”, mà phải chọn đúng loại bình và hiểu đúng cơ chế xử lý cháy dầu mỡ.
Cháy dầu ăn trong bếp công nghiệp dùng bình gì?
Với cháy dầu ăn trong bếp công nghiệp, nên sử dụng bình chữa cháy chuyên dụng phù hợp với cháy dầu mỡ, có khả năng vừa phủ kín bề mặt dầu, vừa làm mát, vừa hạn chế nguy cơ cháy lại.
Lý do là dầu ăn khi cháy thường giữ nhiệt rất lâu. Nếu chỉ làm tắt phần ngọn lửa bên ngoài nhưng không kéo nhiệt độ dầu xuống dưới ngưỡng bắt cháy, đám cháy vẫn có thể bùng lại khi gặp oxy hoặc khi nguồn nhiệt chưa được loại bỏ hoàn toàn.
Một bình chữa cháy phù hợp với cháy dầu mỡ cần đáp ứng ba mục tiêu chính:
Tạo lớp phủ trên bề mặt dầu
Lửa cần oxy để duy trì. Khi bình chữa cháy tạo được lớp phủ ổn định trên bề mặt dầu, oxy sẽ bị ngăn tiếp xúc trực tiếp với vùng dầu đang cháy. Đây là bước quan trọng để cắt sự duy trì của ngọn lửa.
Làm mát dầu đang cháy
Tắt lửa bên ngoài chưa đủ. Dầu đang cháy có nhiệt độ rất cao, nếu không được làm mát đúng cách, dầu vẫn có thể tiếp tục sinh hơi nóng và bùng cháy trở lại. Vì vậy, bình phù hợp cần có khả năng hỗ trợ hạ nhiệt bề mặt dầu.
Hạn chế nguy cơ tái cháy
Cháy dầu mỡ có đặc điểm dễ cháy lại nếu bề mặt dầu chưa được cách ly ổn định. Do đó, bình chữa cháy dùng cho bếp công nghiệp cần tạo được hiệu quả duy trì sau khi phun, không chỉ làm tắt ngọn lửa trong vài giây đầu.
Vì sao không nên dội nước vào dầu đang cháy?
Dội nước vào dầu đang cháy là một trong những sai lầm nguy hiểm nhất.
Khi nước gặp dầu ở nhiệt độ rất cao, nước có thể hóa hơi gần như tức thì. Quá trình này làm thể tích tăng mạnh, đẩy dầu cháy bắn tung thành nhiều giọt nhỏ. Các giọt dầu đang cháy có thể làm ngọn lửa bùng lên dữ dội và lan sang khu vực xung quanh.
Trong bếp công nghiệp, xung quanh khu vực nấu thường có khăn, giấy, bao bì, nhựa, vách bếp, thiết bị hút khói, đường gas hoặc các bề mặt bám dầu mỡ. Khi dầu cháy bắn ra, đám cháy có thể lan nhanh hơn rất nhiều so với lúc ban đầu.
Nói ngắn gọn: nước không làm dầu đang cháy “dịu xuống”. Trong nhiều trường hợp, nước khiến đám cháy dầu trở nên nguy hiểm hơn.
Bình CO2 có dùng cho cháy dầu ăn trong bếp công nghiệp không?
Bình CO2 hoạt động bằng cách làm loãng oxy quanh vùng cháy. Với một số loại đám cháy, CO2 có thể phát huy hiệu quả tốt. Tuy nhiên, với cháy dầu ăn trong bếp công nghiệp, CO2 không phải lựa chọn tối ưu.
Vấn đề lớn nhất là dầu vẫn còn rất nóng. Khí CO2 chỉ tồn tại quanh vùng cháy trong thời gian ngắn. Khi khí phân tán, nếu dầu vẫn nằm trên ngưỡng bắt cháy, ngọn lửa có thể bùng lại.
Ngoài ra, khi phun không đúng khoảng cách hoặc sai góc, lực phun có thể làm bề mặt dầu xáo động. Điều này làm tình huống khó kiểm soát hơn, đặc biệt với chảo dầu lớn hoặc bồn chiên trong bếp công nghiệp.
Vì vậy, không nên xem bình CO2 là giải pháp chính cho cháy dầu ăn trong khu bếp có lượng dầu lớn và nhiệt lượng cao.
Bình bột có phù hợp với cháy dầu ăn không?
Bình bột có thể phủ lên bề mặt đám cháy và hỗ trợ cắt phản ứng cháy. Tuy nhiên, với cháy dầu ăn, hạn chế lớn của bình bột là không làm mát dầu đủ sâu.
Nếu nguồn nhiệt vẫn còn, dầu vẫn nóng và bề mặt chưa được cách ly ổn định, nguy cơ cháy lại vẫn còn. Đây là lý do trong các tình huống cháy dầu mỡ, đặc biệt tại bếp công nghiệp, chỉ “xịt tắt lửa” là chưa đủ.
Một điểm khác cần cân nhắc là bình bột để lại nhiều cặn sau khi sử dụng. Trong môi trường bếp, cặn bột có thể ảnh hưởng đến thiết bị, bề mặt chế biến, khu vực nấu nướng và quá trình vệ sinh sau sự cố.
Có nên đậy nắp hoặc phủ khăn ướt khi cháy dầu ăn?
Với một đám cháy dầu rất nhỏ, mới phát sinh trên chảo nhỏ, nếu người xử lý đủ bình tĩnh và thao tác đúng, việc tắt nguồn nhiệt rồi trượt nắp kim loại phù hợp lên chảo có thể giúp ngăn oxy.
Tuy nhiên, cách này chỉ phù hợp với tình huống nhỏ, phát hiện sớm và còn trong khả năng kiểm soát. Không nên cố cúi sát vào ngọn lửa, không bê chảo đang cháy đi nơi khác và không dùng khăn một cách tùy tiện nếu lửa đã lớn.
Trong bếp công nghiệp, diện tích dầu thường lớn hơn, nhiệt lượng cao hơn và rủi ro lan cháy lớn hơn. Vì vậy, đậy nắp hoặc phủ khăn không nên được xem là giải pháp chính cho đám cháy dầu đã phát triển mạnh.
Cách xử lý đúng khi cháy dầu ăn trong bếp công nghiệp
Giữ khoảng cách và đánh giá nhanh tình huống
Nếu đám cháy đã lớn, khói dày, lửa lan sang thiết bị xung quanh hoặc người xử lý không chắc chắn về khả năng kiểm soát, cần ưu tiên rút lui, cảnh báo người xung quanh và gọi lực lượng chuyên trách.
Không cố xử lý khi không có lối thoát phía sau. Không đứng quá gần chảo dầu. Không cúi người sát miệng chảo. Không dùng nước.
Ngắt nguồn nhiệt nếu có thể thực hiện an toàn
Nếu có thể tiếp cận công tắc, van gas hoặc nguồn nhiệt mà không đi xuyên qua khói, lửa, cần ngắt nguồn nhiệt càng sớm càng tốt. Việc loại bỏ nguồn nhiệt giúp giảm nguy cơ dầu tiếp tục tăng nhiệt và bùng cháy trở lại.
Dùng bình chữa cháy phù hợp với cháy dầu mỡ
Khi sử dụng bình chữa cháy, cần chọn loại phù hợp với cháy dầu mỡ. Mục tiêu là phủ bề mặt dầu, làm mát và hạn chế tái cháy. Người thao tác cần đứng ở khoảng cách an toàn, phun đúng hướng, không phun quá mạnh trực diện làm dầu bắn ra ngoài.
Sau khi lửa tắt, không vội lại gần ngay. Cần tiếp tục quan sát vì dầu vẫn có thể còn nóng và có nguy cơ cháy lại nếu bề mặt chưa ổn định.
Bếp công nghiệp nên trang bị bình chữa cháy như thế nào?
Bếp công nghiệp không nên chỉ trang bị bình chữa cháy theo kiểu “có cho đủ”. Cần đánh giá đúng các nhóm nguy cơ trong khu vực: dầu mỡ, gas, điện, vật liệu bao bì, khăn vải, nhựa, giấy, hệ thống hút khói và khu vực chứa hàng.
Với khu vực chiên rán, nồi dầu, bồn dầu hoặc bếp sử dụng dầu mỡ liên tục, nên ưu tiên bình chữa cháy phù hợp với cháy dầu mỡ. Bình cần đặt ở vị trí dễ thấy, dễ lấy, không bị che bởi thùng hàng, xe đẩy, bàn inox hoặc vật dụng bếp.
Ngoài bình chữa cháy, nhà hàng và bếp ăn tập thể cũng nên huấn luyện nhân viên về cách nhận diện cháy dầu, cách không được xử lý, cách ngắt nguồn nhiệt và cách thoát nạn khi đám cháy vượt khả năng kiểm soát.
Khuyến nghị thực tế cho nhà hàng, quán ăn và bếp ăn tập thể
Để giảm nguy cơ cháy dầu ăn trong bếp công nghiệp, cần duy trì thói quen kiểm soát nhiệt độ dầu, không để dầu quá nóng trong thời gian dài, không rời khỏi khu vực chiên rán khi bếp đang hoạt động và vệ sinh dầu mỡ bám trên chụp hút, bề mặt bếp, tường, sàn, thiết bị.
Các vật dễ cháy như khăn, giấy, bao bì, hộp nhựa, chai dầu, vật dụng lau bếp cần được đặt cách xa nguồn nhiệt. Lối thoát phải luôn thông thoáng. Bình chữa cháy phải được kiểm tra định kỳ và nhân viên phải biết vị trí cũng như cách sử dụng.
Nếu cần tham khảo giải pháp và thiết bị PCCC phù hợp cho bếp công nghiệp, nhà hàng, quán ăn hoặc bếp ăn tập thể, có thể xem thêm tại website Sao Thiên hoặc tham khảo sản phẩm bình chữa cháy đa năng tại https://saothien.com/binh-chua-chay-da-nang-lida-ld3/
Kết luận
Cháy dầu ăn trong bếp công nghiệp không thể xử lý theo thói quen “thấy lửa là xịt bình gần nhất” hoặc dội nước cho nhanh. Với dầu đang cháy, điều quan trọng là phải hiểu đúng bản chất: dầu có nhiệt độ cao, dễ bắn, dễ lan và có thể cháy lại nếu không được làm mát đúng cách.
Bình chữa cháy phù hợp với cháy dầu mỡ cần giúp phủ bề mặt dầu, cô lập oxy, hạ nhiệt và hạn chế nguy cơ tái cháy. Đây mới là cách xử lý đúng, đặc biệt trong môi trường bếp công nghiệp có lượng dầu lớn và nhiệt lượng cao.
PCCC Sao Thiên chia sẻ kiến thức phòng cháy chữa cháy thực tế, dễ hiểu và phù hợp với gia đình, cửa hàng, nhà hàng, bếp công nghiệp và doanh nghiệp. Theo dõi PCCC Sao Thiên để cập nhật thêm kỹ năng an toàn cháy nổ và lựa chọn thiết bị PCCC phù hợp với từng nguy cơ thực tế.
Nguồn tham khảo 1: NFPA – Safety with cooking equipment
Link: https://www.nfpa.org/education-and-research/home-fire-safety/cooking
Nguồn tham khảo 2: Health Canada – Cooking safety
Link: https://www.canada.ca/en/health-canada/services/general-food-safety-tips/cooking-safety.html
