Bình chữa cháy cho xe điện tại bãi giữ xe: Vì sao cần trang bị đúng loại?

Bình chữa cháy cho xe điện tại bãi giữ xe đang trở thành nhu cầu thực tế khi xe máy điện, xe đạp điện và các phương tiện dùng pin lithium xuất hiện ngày càng nhiều tại chung cư, trường học, siêu thị, nhà xưởng, văn phòng và các khu dân cư.

Trước đây, nhiều bãi giữ xe chủ yếu phục vụ xe máy xăng, ô tô xăng hoặc các phương tiện thông thường. Hệ thống PCCC thường tập trung vào bình bột, bình CO2, họng nước, báo cháy và lối thoát nạn. Tuy nhiên, khi số lượng xe điện tăng nhanh, bãi giữ xe cần nhìn nhận thêm một rủi ro mới: cháy pin lithium.

Điều quan trọng không phải là phủ nhận vai trò của các loại bình chữa cháy thông thường. Bình bột, bình CO2 vẫn có giá trị trong nhiều tình huống cháy khác nhau. Nhưng với xe điện dùng pin lithium, đặc điểm cháy có thể phức tạp hơn. Nếu chỉ dựa vào phản xạ “thấy lửa là vơ bình gần nhất để xịt”, người xử lý có thể mất thời gian vàng, đứng quá gần nguồn cháy và không kịp sơ tán người ra khỏi khu vực nguy hiểm.

Bình chữa cháy cho xe điện tại bãi giữ xe: Vì sao cần trang bị đúng loại?

Xe điện ngày càng phổ biến trong bãi giữ xe

Xe điện đang xuất hiện nhiều hơn trong đời sống hằng ngày. Từ xe đạp điện, xe máy điện đến các thiết bị di chuyển cá nhân, phần lớn đều sử dụng pin lithium hoặc các bộ pin có mật độ năng lượng cao. Khi các phương tiện này tập trung trong một bãi giữ xe, rủi ro cháy không còn giống hoàn toàn với bãi xe truyền thống.

Một bãi giữ xe hiện nay có thể có hàng chục, thậm chí hàng trăm xe điện. Nếu trong đó có xe sạc sai cách, pin kém chất lượng, pin bị va đập, bộ sạc không phù hợp hoặc hệ thống điện bị quá tải, nguy cơ phát sinh sự cố sẽ tăng lên. Vì vậy, trang bị bình chữa cháy cho xe điện tại bãi giữ xe không còn là chuyện “thêm cho đủ”, mà là một phần của phương án PCCC phù hợp với thực tế mới.

Cháy xe điện khác gì so với cháy thông thường?

Với nhiều đám cháy thông thường như cháy giấy, gỗ, vải, nhựa hoặc một số vật liệu rắn, việc dập lửa thường tập trung vào làm mát, phủ kín bề mặt cháy hoặc cách ly oxy. Người dùng có thể thấy ngọn lửa giảm nhanh sau khi xịt bình.

Nhưng với xe điện, nguồn nguy hiểm chính có thể nằm bên trong khối pin. Khi pin lithium bị lỗi, quá nhiệt, chập mạch hoặc hư hỏng, nó có thể sinh nhiệt từ bên trong. NFPA cho biết pin lithium-ion trong xe điện khi cháy sẽ cháy khác với nhiên liệu xăng truyền thống, nên việc ứng phó cũng cần được hiểu đúng.

Điểm khó là người đứng ngoài thường chỉ thấy ngọn lửa và khói. Họ tưởng rằng cứ làm tắt phần lửa nhìn thấy là xong. Nhưng nếu lõi pin vẫn còn nóng, sự cố có thể tiếp tục diễn biến bên trong. Đây là lý do cháy xe điện có thể bùng cháy lại sau khi tưởng như đã được kiểm soát.

Sai lầm thường gặp khi xử lý cháy xe điện tại bãi giữ xe

Vơ bình bột hoặc CO2 lao vào xịt theo bản năng

Một sai lầm rất phổ biến là khi thấy xe điện cháy, người gần đó lập tức cầm bình bột hoặc bình CO2 lao vào xịt. Phản ứng này dễ hiểu, vì trong nhiều vụ cháy nhỏ, bình chữa cháy tại chỗ có thể giúp xử lý ban đầu.

Tuy nhiên, với cháy pin lithium, bình bột hoặc CO2 có thể chỉ làm dịu phần ngọn lửa bên ngoài trong một số tình huống, trong khi nhiệt bên trong pin vẫn chưa được kiểm soát. Nếu người xử lý tưởng lửa đã tắt và đứng quá gần, họ có thể gặp nguy hiểm khi đám cháy bùng lại, khói tăng nhanh hoặc cháy lan sang xe bên cạnh.

USFA cũng cảnh báo rằng sau khi dập một đám cháy pin lithium-ion, vẫn có nguy cơ cháy lại, vì vậy cần đánh giá sau cháy và tiếp tục theo dõi để ngăn tái cháy. Đây là lý do bãi giữ xe không nên chỉ chuẩn bị theo kiểu “có bình là đủ”, mà phải chuẩn bị đúng theo loại rủi ro đang có.

Cố cứu xe thay vì ưu tiên cứu người

Khi xe điện cháy, tâm lý tiếc tài sản rất dễ xảy ra. Chủ xe hoặc nhân viên bãi xe có thể cố kéo xe ra ngoài, cố xịt thêm bình, hoặc đứng lại quá lâu để “cứu chiếc xe”. Nhưng trong PCCC, thứ tự ưu tiên phải rất rõ: con người trước, tài sản sau.

Nếu xe cháy trong khu vực kín, khói có thể tích tụ nhanh. Người cố ở lại có thể bị khói che khuất tầm nhìn, hít phải khí độc hoặc không còn đường thoát an toàn. Vì vậy, trong nhiều tình huống, hành động đúng không phải là lao vào dập bằng mọi giá, mà là báo động, sơ tán và gọi lực lượng chuyên nghiệp.

Hậu quả khi bãi giữ xe không có bình chữa cháy phù hợp cho xe điện

Mất thời gian vàng trong vài giây đầu

Trong sự cố cháy, vài giây đầu rất quan trọng. Nếu bãi giữ xe không có bình chữa cháy cho xe điện, người xử lý có thể mất thời gian thử các loại bình không phù hợp, xịt hết bình nhưng không kiểm soát được nguồn nhiệt chính.

Thời gian đó đáng lẽ phải dùng để hô hoán, sơ tán người ra xa, cô lập khu vực và gọi 114. Khi người trong bãi xe không được cảnh báo sớm, nguy cơ mắc kẹt, hoảng loạn hoặc đi vào khu vực có khói sẽ tăng lên.

Tăng nguy cơ cháy lan giữa các phương tiện

Bãi giữ xe thường có mật độ phương tiện cao. Xe đặt sát nhau, có nhiều vật liệu dễ cháy như nhựa, cao su, yên xe, dây điện, thùng hàng, áo mưa, mũ bảo hiểm. Nếu một xe điện cháy mà không được phát hiện và xử lý sớm đúng cách, đám cháy có thể lan sang các xe bên cạnh.

Với khu vực có cả xe điện và xe xăng, rủi ro càng phức tạp hơn. Vì vậy, bình chữa cháy cho xe điện tại bãi giữ xe nên được xem là một phần trong phương án giảm rủi ro tổng thể, bên cạnh hệ thống báo cháy, chữa cháy, thông gió, biển hướng dẫn, lối thoát và quy trình xử lý sự cố.

Khi thấy xe điện cháy trong bãi giữ xe cần làm gì?

Không cố ở lại cứu xe

Nếu phát hiện xe điện cháy, người dân không nên cố làm “người hùng” nếu không được huấn luyện và không có thiết bị phù hợp. Xe có thể thay thế, nhưng tính mạng thì không. Đặc biệt, không nên đứng gần xe đang cháy, không cúi sát vào khu vực pin và không cố kéo xe ra nếu lửa hoặc khói đã phát triển.

Hô hoán, sơ tán và gọi 114

Việc cần làm ngay là hô hoán thật lớn để người trong bãi xe biết có cháy. Sau đó, nhanh chóng sơ tán mọi người ra xa khu vực nguy hiểm, ưu tiên người già, trẻ em, người khó di chuyển và những người đang ở gần điểm cháy.

Tiếp theo, gọi ngay 114 và cung cấp thông tin rõ ràng: địa chỉ bãi giữ xe, vị trí cháy, loại xe cháy, có nhiều xe điện xung quanh hay không, có người mắc kẹt hay không. Càng cung cấp thông tin chính xác, lực lượng chữa cháy càng dễ đánh giá tình huống khi tiếp cận hiện trường.

Chỉ xử lý ban đầu khi đủ điều kiện an toàn

Nếu đám cháy còn rất nhỏ, khu vực còn an toàn, người xử lý đã được hướng dẫn và bãi giữ xe có sẵn bình chữa cháy cho xe điện, có thể xử lý ban đầu theo quy trình. Nhưng nếu lửa đã lớn, khói dày, có tiếng nổ lách tách, nhiều xe xung quanh hoặc không chắc thiết bị có phù hợp hay không, cần ưu tiên rút lui an toàn và chờ lực lượng chuyên nghiệp.

Khuyến nghị trang bị bình chữa cháy cho xe điện tại bãi giữ xe

Bố trí bình tại vị trí dễ nhìn, dễ lấy

Bình chữa cháy cho xe điện nên được đặt ở vị trí dễ thấy, dễ tiếp cận, gần khu vực có nhiều xe điện hoặc khu vực sạc xe điện, nhưng không đặt quá sát điểm có nguy cơ cháy để tránh không thể lấy bình khi sự cố xảy ra.

Bình cần có biển chỉ dẫn rõ, không bị xe che khuất, không bị khóa kín trong tủ khó mở và phải được kiểm tra định kỳ. Nhân viên bãi xe cần biết bình đặt ở đâu, dùng trong trường hợp nào và khi nào phải dừng xử lý để sơ tán.

Không chỉ có bình, phải có quy trình

Trang bị bình là điều cần thiết, nhưng chưa đủ. Bãi giữ xe cần có quy trình phản ứng rõ ràng: ai là người phát hiện và báo động, ai hướng dẫn sơ tán, ai gọi 114, ai sử dụng bình chữa cháy ban đầu, ai kiểm soát không cho người khác quay lại lấy xe.

Nếu không có quy trình, khi cháy xảy ra mọi người dễ hành động theo bản năng. Người thì lao vào cứu xe, người thì quay video, người thì đứng xem. Đây là điều rất nguy hiểm trong môi trường có khói, lửa và nhiều phương tiện sát nhau.

Quản lý khu vực sạc xe điện

Bên cạnh bình chữa cháy, bãi giữ xe cần chú ý khu vực sạc xe điện. Không nên để ổ cắm quá tải, dây điện chằng chịt, bộ sạc kém chất lượng hoặc xe sạc sát vật dễ cháy. Cần kiểm tra dây dẫn, aptomat, vị trí ổ cắm và có quy định rõ về thời gian, khu vực sạc.

Trong các bãi xe lớn, nên phân khu xe điện rõ ràng, có khoảng cách hợp lý, có biển hướng dẫn và thiết bị PCCC phù hợp với rủi ro pin lithium.

Gợi ý giải pháp từ PCCC Sao Thiên

PCCC Sao Thiên khuyến nghị các bãi giữ xe, chung cư, trường học, nhà xưởng, siêu thị và đơn vị quản lý tòa nhà nên rà soát lại phương án PCCC tại khu vực có xe điện. Nếu bãi xe đã có nhiều xe điện nhưng vẫn chỉ bố trí thiết bị theo mô hình bãi xe truyền thống, cần đánh giá lại nguy cơ và bổ sung giải pháp phù hợp.

Có thể tham khảo thêm giải pháp bình chữa cháy đa năng LD3 tại Sao Thiên:
https://saothien.com/binh-chua-chay-da-nang-lida-ld3/

Việc trang bị bình chữa cháy cho xe điện tại bãi giữ xe không nên chờ đến khi xảy ra sự cố. Chuẩn bị đúng từ đầu giúp người quản lý bãi xe phản ứng chủ động hơn, giảm lúng túng và tăng khả năng bảo vệ người trong khu vực.

Bài học rút ra

Cháy xe điện tại bãi giữ xe không nên xử lý theo phản xạ “thấy lửa là vơ bình xịt”. Với pin lithium, nguy hiểm có thể đến từ nhiệt bên trong khối pin, không chỉ từ ngọn lửa bên ngoài. Nếu dùng sai bình, người xử lý có thể mất thời gian vàng và không kiểm soát được nguy cơ cháy lại.

Vì vậy, bãi giữ xe ngày nay cần có bình chữa cháy cho xe điện, có quy trình báo động, sơ tán và gọi 114 rõ ràng, đồng thời quản lý tốt khu vực sạc xe. Đừng để đến lúc cháy mới phát hiện bình trong tay không xử lý được loại cháy này.

Nếu cần tư vấn thiết bị và giải pháp PCCC phù hợp cho bãi giữ xe có xe điện, PCCC Sao Thiên có thể hỗ trợ đánh giá theo thực tế mặt bằng, mật độ xe, khu vực sạc và nhu cầu vận hành của từng đơn vị.

Nguồn tham khảo:

NFPA – Electric Vehicle Safety Information:
https://www.nfpa.org/education-and-research/energy-transition/electric-vehicles

USFA – Risks and response strategies for lithium-ion battery fires:
https://www.usfa.fema.gov/a-z/lithium-ion-batteries/risks-and-response-strategies/

Bình chữa cháy cho xe điện tại bãi giữ xe có nhiều xe điện